A review on fish-boe zoonotic parasites in Iran

صنعت آبزی پروری از جمله پرورش ماهی یکی از صنایع در حال توسعه در زمینه تولید مواد غذایی است. از آنجایی که گوشت ماهی منبع مهمی از مواد مغذی، به ویژه اسیدهای چرب ضروری است که در مقادیر بهینه برای نیازهای انسان هستند، تقاضا برای گوشت ماهی به طور مداوم در حال افزایش است. مصرف سرانه غذاهای دریایی در ایران در سال منتهی به مارس 2021 به 13.3 کیلوگرم رسید که نشان دهنده افزایش 56 درصدی نسبت به 8.5 کیلوگرم در سال 2013 است. در حالی که ماهی می تواند منبع مهمی از مواد مغذی باشد، مصرف ماهی خام یا پخته ناکافی می تواند یک نگرانی عمده برای سلامت عمومی به دلیل انگل های مشترک بین انسان و دام (fish-boe zoonotic parasites : FBZP) باشد. مصرف ماهی خام مانند سوشی و ساشیمی که معمولا در غذاهای ملی ژاپن یافت می شود و همچنین سنت آشپزی مصرف ماهی ترشی یا خام در کشورهای اروپایی مانند ایتالیا منبع قابل توجهی از عفونت انسان با FBZP است. WHO تخمین می زند که حدود 56 میلیون مورد عفونت انگلی مرتبط با مصرف ماهی یا محصولات ماهی خام یا نیم پز باشد، اما تعداد افراد در معرض خطر در سراسر جهان، از جمله در کشورهای توسعه یافته، بیش از نیم میلیارد نفر است . آمارهای رسمی اخیر حاکی از آن است که تقریباً 1.5 میلیون نفر در کره، 6 میلیون نفر در چین و بیش از 5 میلیون نفر در تایلند به FBZP ها از جمله انگل های کبدی مانند Clonorchis sinensis و Opisthorchis viverrini آلوده هستند .

در کشورهای توسعهیافته، مردم معمولاً اطلاعاتی در مورد بیماریهای مشترک انسان و دام منتقله از گوشت دارند، در حالی که تعداد کمتری از انسانها با زئونوزهای انگلی منتقله از ماهی مانند اپیستورکیازیس، ترماتودیازیس روده، آنیساکیازیس یا دی فیلوبوتریازیس آشنا هستند. با این حال، این انگل های مشترک بین انسان و دام از ماهی ها مسئول تعداد زیادی از عفونت های انسانی هستند .

اگرچه دادههای اپیدمیولوژیک کمیاب است، اما شیوع و تنوع گونهای FBZPs در ایران نشان میدهد که این انگلها نیز یک مشکل مهم بهداشت عمومی ملی هستند . اهداف اصلی این مقاله تشریح مهم ترین خطرات انگلی موجود در گوشت ماهی در ایران، توجه به نیاز به مطالعات اپیدمیولوژیک در زمینه آلودگی ماهی و آلودگی انسان به انگل های مشترک بین انسان و دام و تاکید بر لزوم افزایش آگاهی عمومی در مورد خطرات ناشی از مصرف نادرست گوشت ماهی.

تغییر در عادات غذایی در سالهای اخیر منجر به افزایش مصرف ماهی خام و کمتر فرآوردههای ماهی پخته شده و این تمایل جدید خطر قرار گرفتن مصرفکننده در معرض خطرات انگلی را افزایش داده است. در نتیجه، این بررسی نشان داد که برخی از انگلهای مشترک بین انسان و دام در ماهیهای آب شیرین در گونههای مختلف ماهیهای آب شیرین بهخصوص Barbus spp.، Capoeta spp.، Cyprinus spp. و Neogobius spp رایج هستند .در مناطق مختلف ایران انگل های مشترک بین انسان و دام شناسایی شده شامل نماتدها (Anisakis spp.، Pseudoterranova spp.، Raphidascaroides spp.، Contracaecum spp.، Eustrongylides spp.، و Capillaria spp.)، ترماتودها (Clinostomum complanatum و Heterophyescaroids و Heterophyesstoter) latum) و تک یاخته (Balantidium spp. and Sarcosystis sp.).

علیرغم اینکه بیماری مشترک بین انسان و دام انگلی منتقله از ماهی به دلیل فرهنگ و عادات غذایی در ایران و عدم مصرف فرآورده های خام ماهی گزارش نشده است، اما به دلیل مصرف گوشت خام یا نیم پز ماهی آلوده یا تماس با آب آلوده یا آلوده ماهی باعث عفونت انسان می شود، بنابراین روش های کنترلی مانند پخت کامل گوشت ماهی و اجتناب از تماس با آب بالقوه آلوده پیشنهاد می شود. فعالیت های آگاهی بخشی نیز باید در مورد ماهیت انگل های مشترک بین انسان و دام و خطر مصرف ماهی خام انجام شود.